माझे पान: अष्टविनायक तुझा महिमा कसा

आजचा नववा दिवस

आमच्या अष्टविनायक यात्रेतील आजचा शेवटचा दिवस; लेण्याद्री ला आम्ही दुपारच्या वेळी पोहोचलो साधारणपणे ३- ३.३० च्या दरम्यान, यावेळी लख्ख ऊन होते आणि तसा परिसर रखरखीत वाटला. फ्रेश झालो मस्त चहा घेतला आणि चढायला सुरुवात केली. सुरवातीला कठीण वाटणारी ही चढण ऊन उतरू लागले तसे सुखकर वाटू लागली. जवळपास ३०० पायऱ्या चढायच्या म्हणजे मन धास्तावले होते पण थांबत आणि देवाचे नामस्मरण करत वर पोहोचलो. गार वारा सुटला होता. अंदाजे ५ च्या आसपास आम्ही पोहोचलो असू. माकडांनी आधीच्या भक्तांना पकडलेले पहिलं तेव्हा आम्ही थोडं सावधच होतो. लेण्या फार सुंदर आहेत. आणि मंदिराचा सभामंडप तर खूप मोठा आहे. एकही खांब नसलेलं हे भव्य आवार; नवलच वाटले आम्हाला. दर्शन खूपच छान झाले. गुरुजींनी माहिती सांगितली. प्रार्थना करून आम्ही उतरायला लागलो.

अष्टविनायक गणपतीतील हा सहावा गणपती....लेण्याद्रीचा गिरिजात्मक

गनपती, सहावा गनपती

(हो....हो...)

लेण्याद्री डोंगरावरी

नदीच्या तीरी, गणाची स्वारी

तयाला गिरीजत्मज हे नाव

दगडामंदी कोरलाय भक्तीभाव

रमती ईथे रंकासंगती राव हो जी जी

(रमती ईथे रंकासंगती राव हो जी जी..)

शिवनेरी गडावर जल्म शिवाचा झाला हो जी जी

(शिवाचा झाला हो जी जी, शिवाचा झाला हो जी जी)

लेन्याद्री गनानं फाटे आशीर्वाद केला हो जी जी

(आशीर्वाद केला हो जी जी, आशीर्वाद केला हो जी जी)

पुत्रानं पित्याला जल्माचा परसाद द्येला हो जी जी

(परसाद द्येला हो जी जी, परसाद द्येला हो जी जी)

किरपेनं गनाच्या शिवबा धावूनी आला हो जी जी

(धावूनी आला हो जी जी, धावूनी आला हो जी जी)

खडकात केल खोदकाम

दगडाच मंदपी खांब

वाघ, शिंव, हत्ती लई मोटं

दगडात भव्य मुखवट

गनेश माजा पुत्र असावा ध्यास पार्वतीचा

अन् गिरीत्मज हा तिनं बनवला पुतळा मातीचा

(जी जी हो जी जी, हं जी जी रं जी जी, हे हे हे हां)

अहो दगडमाती रुप द्येवाच लेण्याद्री जसा

अष्टविनायकातील हा एकच गणपती डोंगरावर आहे. अंदाजे ३०० पायऱ्या चढून गेल्यावर समोरच गुहेत हे मंदिर आहे. इथे जवळपास १८ गुहा आहेत. या लेण्यांना गणेशलेणी असेही म्हंटले जाते. नाशिक फाटा, जुन्नर या मार्गावर हे मंदिर स्थित आहे. मूर्ती उत्तराभिमुख असून डाव्या सोंडेची आहे. मूर्तीची नाभी आणि कपाळ हिरेजडित आहे. डाव्या अन उजव्या बाजूस हनुमंत आणि शिवशंकर आहेत. मूर्ती पाठमोरी आहे तिची तशीच पूजा केली जाते. मोठा सभामंडप आहे ज्यात एकही खांब नाही. डोंगरकपारित दगडात हे मंदिर असल्याने याला प्रदक्षिणा घालता येत नाही. या मंदिरात एकही इलेक्टरीक लाईट नाही. असे म्हणतात पांडवांचे इथे वास्तव्य होते.

अस्थ्विनायक यात्रेतील सातवा गणपती महड चा वरद विनायक

सातवा गनपती राया, सातवा गनपती राया,

सातवा गनपती राया हे हे हे हे हे हो हा

महडगावं अति महाशूर

वरदविनायकाच तिथं येक मंदिर

मंदिर लई सादसुद, जस कौलारू घर

घुमटाचा कळस सोनेरी

नक्षी नागाची कळसच्या वर, कळसाच्या वर....

(हे हे हे हे हां)

स्वप्नात भक्ताला कळ

देवच्या माग हाय तळ

मुर्ती गनाची पाण्यात मिळ

त्यान बांधल तिथ देऊळ

दगडी महिरप सिंहासनी या, प्रसन्न मंगल मुर्ती हो

वरदानाला विनायकाची पुजा कराया येती हो जी जी रं जी

(माज्या गना र जी जी, माज्या गना र जी जी)

हे हे हे हे हे हो हा

चतुर्थीला गर्दी होई रात्रंदिवसा, अहो चतुर्थीला गर्दी होई रात्रंदिवसा

आमचे आधीच ठरले होते की परतीच्या प्रवासात महड आणि पाली करायचे त्याप्रमाणे आम्ही आधी महडला गेलो. त्यादिवशी संकष्टी चतुर्थी असल्याने जरा गर्दी लागली. लाईन मोठी होती. सभामंडप/हॉल मध्ये अथर्वशीर्षचा पाठ चालू होता. खूप स्पष्ट उच्चार कानी पडत होते. आम्ही सुद्धा त्यांच्या तालात तल्लीन होऊन गेलो.दर्शन होई पर्यंत जितके वेळा म्हंटल जाईल तितकं म्हणायचं असे मनोमन ठरवलं. देवाचे नाव घेताना त्यात मोजमाप नसावे असे मला वाटते. या गणपतीला स्वतः हार अर्पण करता आला हे समाधान मिळाले.

सातवा गणपती महड चा वरद विनायक मुंबई खोपोली जवळ हे मंदिर आहे. पूर्वाभिमुख मूर्ती डाव्या सोंडेची आहे. संपूर्ण मूर्ती शेंदुराने लेपन केलेली आहे. या मूर्तीच्या दोन्ही बाजूला रिद्धी-सिद्धी आहेत. मंदिरात अखंड नन्दादीप तेवत असतो. या मंदिराच्या बाजूला चार हत्तीचे पुतळे आहेत आणि याचा कळस सोनेरी असून त्यावर नागाची नक्षी केली आहे. हे मंदिर मुंबई नजीक असल्याने येथे भक्तांची गर्दी होते. मंदिराचा हॉल मोठया आवाराचा आहे. मन अतिशय प्रसन्न झाले. दर्शन आणि प्रसाद घेऊन आम्ही या यात्रेतील शेवटच्या गणपतीचे दर्शन घ्यायला निघालो.

अष्टविनायक यात्रेतील आठवा गणपती पालीचा बल्लाळेश्वर

आठवा आठवा गणपती आठवा

गणपती आठवा हो गणपती आठवा

पाली गावच्या बल्लाळेश्वरा

आदीदेव तू बुध्दीसागरा

स्वयंभू मुर्ती पुर्वाभिमुख

सुर्यनारायण करी कौतुक

डाव्या सोंडेचे रुप साजीरे

कपाळ विशाळ, डोळ्यात हिरे

चिरेबंद ह्या भक्कम भिंती

देवाच्या भक्तीला कशाची भिती

ब्रम्हानंदी जीव होई वेडा की पिसा ........८

अष्टविनायका तुझा महिमा कसा

दर्शनाचा लाभ घ्यावा भक्तांनी असा

(हो, दर्शनाचा लाभ घ्यावा भक्तांनी असा)

आठवा गणपती पालीचा बल्लाळेश्वर अतिशय जागृत देवस्थान आहे. खोपोली नजीक असल्याने मुंबई-पुणे येथील भक्त येथेही दर्शनाला येतात. मंदिरा मागे असलेल्या डोंगराप्रमाणे या मूर्तीची रचना आहे. पूर्वाभिमुख मूर्ती डाव्या सोंडेची आहे. डोळे आणि नाभी हिरे जडीत आहेत. संपूर्ण मूर्ती दगडी असून दक्षिणायनात सूर्यकिरण मूर्तीवर पडतात अशी याची रचना आहे. या गणपतीला बेसनाच्या लाडवाचा नेवेद्य दाखवला जातो.

पालीला तसे खूप वेळा गेलो आहे पण या यात्रेतील एक गणपती म्हणून दर्शन घडत होते. पालीच्या बल्लाळेश्वरा सोबत एक वेगळीच आपुलकी वाटते. खूप सुंदर दर्शन झाले. बल्लाळेश्वराला छान धोतर नेसवलं होते. गाभार्यात उभं राहून प्रार्थना करता आली आणि अथर्वशीर्षही म्हणता आलं. प्रसाद घेऊन निघालो.

डोळे भरून आले होते माझे सगळी दर्शन खूप सुंदर झाली याचा आंनद होता आणि ती ही इच्छे प्रमाणे वर्ष श्राद्ध च्या आत झाली. जवळच्याच एक खानावळीत चविष्ट जेवण जेवून मनात सर्व गणपतीची रूप साठवून घराकडे निघालो.